بقلم: هدایت سلطانزادهبقلم :ھدايت سلطانزادهدر اساطير يونانی و عبری، ما با دو اسطوره مربوط به شناخت و پديده زبان در آفرينش انسانروبروھستيم . اسطوره نخست درسمپوزيوم افلاطون، از زبان پيتاگوراس در ربودن آتش بھمراه خرد از ھپاستوس و آتنا توسطپرومته بيان می شود 1 . بنا بهاسطوره، پرومته دستيار زئوس در آفرينش است و ميبيند که به جانوران نيروئی بيشتر از انسان داده شدهاست . انسان در برابرجانوران ھيچ نيروئی ندارد ودائما در ترس و ھراس است و در تاريکی شب، لرز لرزان وتلوتلوخوران گام برميدارد. پس اوراه چاره اين ناتوانی انسان را در ربودن آتش و خرد استفاده از آن می داند. در نتيجه، آتش ھمزمانبه حامل عنصر شناخت نيزتبديل می گردد، و شناخت متضمن عنصر قدرت و توانائی است. ولی خدای خدايان در اين اسطوره،معرفت انسان را تھديدی برقدرت خود دانسته و قدرت را تنھا حريم ممنوعه خود می داند.اين اسطوره بطور ضمنی اين ايده رامطرح می کند که آگاھیانسان در جامعه می تواند برای صاحبان قدرت منشاء خطر باشد. ليکن آغاز دستيابی انسان به خرد وآتش، با آغاز سلطه انسانبر طبيعت ھمراه است، و انسان خود به خدای جھان تبديل می گردد. ازاينرو، معرفت انسان،ھمواره يکی از کانون ھای بزرگجدال در روابط انسان ھا با ھمديگربوده است.نعره ھای تھديد آميز خدايان در تمامی مذاھب وبکارگيری انواع تھديدھا عليه بشردر صورت نافرمانی و درست کردن جھنم برای زنده سوز کردن او، درواقع بازتابی مجرد از ھمانروابط قدرت در ھر جامعهايست.اسطوره عبری در آفرينش تاحدی از اسطوره يونانيان متفاوت است. خدای عبری نيز از قدرت انساننگران است و آنرا تھديدیبر قدرت خود دانسته و سعی می کند آنرا بی اثر سازد. بر خلاف خدای يونانيان، خدای عبری جايگاهقدرت را در چيزیبزرگتر از آتش قرار می دھد: زبان! بدون زبان، ھيچ معرفتی امکان تجلی و حقظ و پيشرفت ندارد. ازطريق زبان است کهانسانھا با ھمديگر در ارتباط قرار می گيرند و خدای تنھا آنرا خطری عليه خود می داند. بدينسانبود که اسطوره برج بابل شکلميگيرد، برجی که فرزندان نوح می ساختند و بمعنی “دروازه خدا” بود.در اين اسطوره عبری، خدا ازتسلط انسان بر آتشنگران نيست و نه از ابزاری که بشر برای ساختن اين برج خدا بکار می گيرد. بلکه قدرت انسان را او دربکار گيری زبان میبيند:” و خداوند گفت: ھان! آنھا يک مردمند و بيک زبان باھم سخن می گويند…اکنون__________ھيچ چيزی آنان را از رسيدن به ھدفی کهدارند باز نخواھد داشت. بگذار ما اکنون فرود آئيم و زبان آنان را مشوش سازيم تا کلام ھمديگر رانفھمند. پس خداوند ھمه آنانرا درتمام جھان پراکنده ساخت و آنان از ساختن شھر باز ايستادند. پس نام آن شھر بابل ناميدهشد، زيرا که خداوند، زبان تمامجھان را مشوش ساخته بود و از آن شھر، خداوند ھمه آنان را در تمام جھان پراکنده ساخت“. 2شگفت اينکه خدای عبری فاقد دانش زبان شناسی بود، زيرا که تنوع زبانی، که با پراکنده شدن نسلآدمی در نقاط مختلف جھانبوجود می آمد، خود بر توانائی انسان می افزود و او را ھرچه بيشتر نيرومند تر می سا خت.بنا به روايت انجيل، خداوند آدم را آفريد و اورا عھده دار ناميدن گياھان و جانوران آفرينش کرد. باپراکنده ساختن فرزندان آدمدر اکناف جھان، در واقع خداوند بجای يک آدم، ھزاران آدم ديگر را آفريده است که بجای ناميدننام گياھان و جانوران باغعدن، بايد نام ھمه گياھان و جانوران جھان را ناميده و ياد گرفته و از دايره کوچک موجودات باغعدن فرا تر می رفتند. 3 در1 در متن فارسی مراجعه شود به مجموعه آثار افلاطون .ترجمه محمد حسن لطفی تبريزی، جلد اول.ص83رابطه آتش و آفرينش انسان، باشکال متفاوتی در ادبيات و اساطير ايران نيز بازتاب داشته است. آزآنجائی که در فلسفه وحدت وجودی ھا،معرفت جزئی از گوھره خدائی است، انسان با داشتن پرتوی از آن ذات، خود ھمان خدا می شود:در ازل پرتو حسنت زتجلی دم زد عشق پيدا شد و آتش بھمه عالم زدمدعی خواست که آيد به تماشا گه راز دست غيب آمد وبر سينه نامحرم زد.(حافظ)آنان که طلبکار خدائيد، خدائيد! بيرون زشما نيست، خدائيد، خدائيد! (مولوی)2 کتاب مقدس. سفر(کتاب) آفرينش. باب يازھم. آيات 6 و 73مراجعه شود به :2در اينجا گوئی کنترل آفرينش از دست خدا خارج می شود و با ناميدن ھر آنچيزی که در جھان استبا ھزاران زبان گوناگون،انسان، فرھنگ ھای آن چنان متنوعی را خلق می کند که از دايره تصور او در ھنگام آفرينش وجھان محدود باغ عدن بيروناست و در برابر يک جھان، ھزاران جھان نو شکل می گيرد و انسان قدرتی بيشتر ازخدائی رابنمايش می گذارد که خداوندقصد ازبين بردن آنرا داشت. در اين جھان فراخی که نام ھر آنچيزی در آن به زبان ديگری ناميده میشود، ھيچ کسی به زبانشاخص و مھمتر از ديگری سخن نمی گويد. ھمه انسان ھا الزاما به زبانی برای ارتباط با ھمديگرسخن می گويند و ھمه زبانھا، ساختمان زبانی مثل ھمی دارند که بنياد ھمه آنھا مثل ھم است، چرا که بنياد ھمه زبان ھادر جھان از اسم و فعل و صفت وقيد و ضمير و… غيره تشکيل يافته است که، تمام زبان ھا باھم در اين ساختمان بنيادی گرامریشريکند. اين، ساختمان عمومیھمه زبان ھا در جھان است. تفاوت آنان تنھا درحيطه لغات و در ناميدن جانوران و گياھان وسپس در آفريده ھای ذھنی آنان،چون فلسفه و ھنر و علم غيره است که، زبان تنھا وسيله حفظ و انتقال آنھا را بر عھده دارد و اينتنوع لغات، فی نفسه ارتباطیبه اين ساختمان عمومی زبان ھا ندارد. اضافه بر آن، ھيچ زبان خالصی نيزدر جھان وجود ندارد وھيچ زبانی نيست که از ديگرزبان ھا لغاتی را وام نگرفته باشد! ولی نبايد فراموش کرد که برابر شماری ھمه زبان ھا از طرف زبانشناسان، تنھا جنبهتکنيکی زبان را مورد تاکيد خود قرار می دھد و نه جايگاھی که يک زبان در رابطه با زبان ھایديگر اشغال می کند و يابارِ ارزشی که بيک زبان داده ميشود.با اينھمه، خدای عبری، بر خلاف خدای يونانی، ناخواسته بر نکته ای مھمتر از اسطوره آتش وپرومته انگشت گذاشته است:زبان کانون قدرت و کانون اشکال متفاوت مبارزات سياسی و اجتماعی است.در درون زبان است که تضادھا وتعارضاتطبقاتی، جنسی، ملی و نژادی کد گذاری شده و در سطح جامعه بکار گرفته می شود. اين کانون قدرت،در وجه انتزاعی خودوسيله ايست برای اينکه انسان ھا بتوانند با ھمديگر در يک رابطه متقابل اجتماعی قرار بگيرند. اينفقط وجه ساده زبان است کهدر وھله نخست بنظر می آيد. ولی از طريق ھمين نقش اجتماعی زبان است که ارزش ھای طبقاتی،جنسی و نژادی کد گذاریشده و در سطح جامعه تثبيت می شود و سپس بصورت ارزش ھای سنتی به نسل ھای آينده منتقلميشود. و خدای عبری فقطتوانسته بود بخش ساده ای از اين پيچيده ترين پديده اجتماعی را مشاھده کند.زبان بمحض اينکه ازحوزه تصورانتزاعی خود به متن واقعی اجتماعی انتقال داده می شود، نه تنھا بهظرف بيان تمام مناسباتپيچيده اجتماعی تبديل می گردد، بلکه بعنوان يک نيروی مادی و يک نيروی ايدوئولوژيک، نقش فعالیدربازتوليد ھمان مناسباتاجتماعی را برعھده می گيرد. يکی ازوظايف اساسی زبان، سازماندھی روابط مسلط و بازتوليدمداوم روابط قدرت در ھرجامعه مشخصی است .ھيچ رابطه قدرتی در جامعه، بدون استفاده از کد ھای ارزشی تثبيت شده درزبان و کد گذاری دائمی ومجدد در آن، امکان پذير نيست. زيرا زبان يک فورماسيون مجازی بموازات فورماسيون اقتصادی،اجتماعی و سياسی است، کهحتی ديرتر از خود مناسبات اجتماعی، کدھای ارزشی ازبين رفته را از دست می دھد. زيرا نقشارتباط اجتماعی زبان، تنھانقش قابل مشاھده آنرا تشکيل می دھد. بموازات اين اين نقش ارتباط اجتماعی، زبان ارزشسمبوليکی را نيز سازمان می دھد کهقدرت واقعی را نمايندگی می کند. اين قدرت واقعی می تواند يک قدرت طبقاتی، يک قدرت نژادی،تمايز جنسی، و يا يک قدرتملی و يا بطور ھمزمان ھمه آنھا باشد که در ارزش سمبوليکی که گروه ھای اجتماعی به آن میدھند، نھفته است. 4اين مسالهزمانی برجسته تر خواھد بود که بيک زبان در رابطه با زبان ھای ديگر، ارزش ھای سمبوليکمتفاوتی داده شود. در اينجا،زبان ھا ديگر خصلت برابری تکنيکی خود را از دست داده و خود بيک ارزش ھای سمبوليک نابرابرتبديل می شوند. الگویارزش سمبوليک يک زبان، در واقع بر تسلط سمبوليک آن و به تبع آن بر تسلط سمبوليک گويندگان آنزبان استوار است.بنابراين، ايدوئولوژی مربوط به زبان، فقط در باره خود زبان نيست، بلکه ايدوئولوژی مربوط به ھويتو قدرت نابرابر و حتیDaniel Everet: Language the Cultural Tool. Profile Book Ltd.London.2012.Inroduction.4 در مورد خصلت جنسيتی زبان ھا، مراجعه شود به ” زبان مرد ساخته ” که کلاسيک ترين نوشته دراين مورد است:Dale SpenderI Man Made Language .1980.Roultdge .Londonونيز مراجعه شود به :Penelope Eckert and Sally McConnell‐Ginet: Language and Gender.2003.Uk.University Press. Cambridge.3برتر شماری نژادی يک گروه اجتماعی نسبت به ديگری را نمايندگی می کند. و ھمانگونه که ريموندويليامز خاطر نشان میسازد، “تعريف زبان، بطور صريح و يا بطور ضمنی، بمعنی تعريف وضعيت انسان ھا در جھان است” . 5نه تنھا اشکال مختلف زبان، بلکه نھادھای اجتماعی، نظير دولت- ملت، نظام آموزشی، قانون و شيوهحل مناقشات، بر استفاده اززبان ايدوئولوژيک شده استوار است. حتی در درون يک گروه اجتماعی که به زبان واحدی سخن میگويند، ارزش سمبوليکلھجه ھای مختلف برابر ھم نيست و به گروه ھا و طبقات اجتماعی متکلمين اين لھجه ھا، ارزشھای سمبوليک متفاوتی دادهميشود .وقتی کسی سخن می گويد، ما بواسطه کدھای ارزشی ايکه در زبان کد گذاری شده و به حافظهما انتقال يافته است،بلافاصله يک داوری ارزشی درمورد آن فرد بعمل می آوريم و او را درمقوله بالاتر و يا پائين تراجتماعی رده بندی می کنيم وبھمان ترتيب به گروه و يا طبقه اجتماعی ايکه وی بدان تعلق دارد، ھمان ارزش بالاتر و يا پائين تررا می دھيم. در اين ارزشگذاری سمبوليک است که زبان نحبگان جامعه ارزشی بالاتر و شکل زبان استاندارد پيدا می کند.در دوره شکل گيری دولت- ملت در اروپا، ازميان لھجه ھای گوناگون انگليسی و فرانسه و اسپانيانی،تنھا يکی از آنھا به زباناستاندارد برسميت شناخته شد، و آن زبان يا گويش نخبگان حاکم در مرکز بود، حال آنکه در ھمانزمان، فقط اقليت کوچکی بهآن گويش و يا آن نوع از انگليسی و يا فرانسه يا ھر زبانی که به زبان رسمی تبديل شد، سحن میگفتند. استاندارد شدن زبان ايننخبگان، در واقع ھژمونی و قدرت سياسی آنان را رسميت می داد.روزينا ليپی گرين می نويسد که (در آمريکا) ايدوئولوژی زبان استاندارد، تا حد تبعيض عليه ھمهلھجه ھائی که با لھجهاستاندارد فاصله دارند، گسترش دارد، بويژه لھجه ھائی که با اقليت ھای نژادی و اتنيک و اقليتھای فرھنگی مرتبط است وھدف نھائی اين ايدوئولوژی، سرکوب ھرگونه تنوع زبانی و ارتقاء و ھمگون سازی زبان بر پايهيک زبان گفتاری است کهزبان نوشتاری، بصورت انتزاعی ازروی آن الگو برداری و رسميت داده شده است . 6برای اينکه يک زبانی بتواند يک ارزش سمبوليک برتری نسبت بيک زبان و يا زبان ھای ديگر پيداکند، نيازمند يک دستکاریو وارونه سازی ايدوئولوژيک است. اين دستکاری ايدوئولوژيک، در خود وارونه سازی ارزش سمبوليکانجام می گيرد.بدينمعنی که يک گروه اجتماعی که به زبان معينی سخن می گويد، بايد از يکسو، زبان و فرھنگ خودرا بطور دلبخواھی، يعنیازطريق رسميت دادن زبان خود با استفاده از قدرت سياسی، زبانی بالاتر شمرده، و از سوی ديگر، زبانھای ديگر را با ارزشگذاری سمبوليک پائين تر، غير رسمی و يا حتی ممنوع اعلام کند. اين فراآيند ھمواره از مجرایقدرت سياسی انجام می گيرد.ازاينرو در پشت ھر گفتمان ايدووئوژيک در باره زبان، رابطه قدرت و تسلط يک گروه اجتماعی و زيرسلطه قراردادن ديگرگروه ھای اجتماعی نھفته است و بحث زبان قبل از ھر چيزی در واقع بحث قدرت است که پوششمباحثه زبان را پيدا کردهاست. وقتی اين مباحثه در باره يک جامعه چند مليتی و چند زبانی انجام می گيرد که در آن فقط يکزبان رسميت دارد، اينبمعنی برسميت شناختن ھويت گروه اجتماعی ( قومی يا ملی و ھر نامی که به آن دھيم) متکلمين بهآن، و برسميت نشناختنھويت و فرھنگ و زبان گروه ھای اجتماعی ديگر و تلاش برای بر اندازی آنان و نفی آنھاست.با توجه باينکه فرھنگ ھا و زبان ھا پديده ھای معلق در ھوا نيستند و در پشت ھر فرھنگ وزبانی، گروه ھای انسانی قراردارند، اين گروه ھای انسانی در يک جامعه چند زبانی، ھمان واحد ھای اتنيک ھستند. 7زبان مادری ھر انسانی برای گوينده آن، شيرين ترين زبان جھان است که دنيای احساسی او بواسطهآن کاملترين شکل تجلیخود را پيدا می کند. ولی وقتی گفته می شود که “فارسی شکر است ” و آنرا در سطح يک جامعه چندزبانه ميخواھد قرار دھد،منظور آن نيست که زبان فارسی، زبان مادری ھر فارسی زبان است و بنابراين برای او شيرين تر از ھرزبانی است . زيرا اين5 Raymond Williams: Marxism and Literature .P.320‐21.Qoated in: Kathryn A.Woolard and Bambi . Schiefferin:Language Ideology.Annual Review of Anthropology,Vol.23(1004) pp.55‐826 Rosina Lippi‐Green: English with an Accent: Language , Ideology and Discrimination in the United states. 2ndEdition. Rouldge .New York. 2012 .Chapters 2,3.7 Fredrik Barth: Ethnic Groups and Boundaries.http://isites.harvard.edu/fs/docs/icb.topic228815.files/Week_2/Barth%20Introduction%20Ethnic%20Groups%20and%20Boundaries%20.pdf__4حکم در مورد ھر زبان ديگری نيز می تواند صادق باشد. بلکه يک ارزش گذاری سمبوليک در موردزبان فارسی درمقايسه باديگر زبان ھای رايج در کشور بعمل می آورد و به آن ارزش سمبوليک بالاتری را می دھد. نھفتهدر آن، ارزش اجتماعیبالاتری است که به گروه اجتماعی متکلم به آن قائل ميشود. در قطب مقابل شکر بودن زبان فارسی، اينايده و ارزش سمبوليکرا در جامعه تزريق می کند که زبان ھای ديگر ارزش برابر با زبان فازسی را ندارند، و بنابراين بايدحذف شوند. اين ارزشگذاری سمبوليک، بار ايدوئولوژيک و عواقب سياسی و اجتماعی سنگينی را حمل می کند که روشسياسی حکومت ھا در ايراندر ھشتاد و چند سال گذشته و نحوه نگرش نويسندگان نسبت به زبان ھای ديگر شاھد آنست.نخست اينکه با رسميت يافتن آن،نخبگان متکلمين به زبان فارسی، بلافاصله در موقعيت ممتازی در برابر ديگر زبان ھا قرار می گيرند.ساختار سياسی دولت،از دستگاه اجرائی گرفته تا قانونگذاری و قضائی و سازمان اداری و ارتش و سيستم آموزش و پرورشبايد به زبان رسميتيافته فارسی باشد. روشن است که ھمه مردم به آن زبان سخن نمی گويند. بنابراين نقش جدی درمديريت کشور نيز نمی توانندداشته باشند و فقط اقليت کوچکی از نحبگان متکلمين به ديگر زبان ھا امکان جذب شدن در قدرتسياسی حاکم را خواھند داشت.در نتيجه می توان مشاھده کرد که معادله قدرت از طريق رسميت يافتن يک زبان و غير رسمی شدنو يا حتی ممنوع شدن زبانھای ديگر، دگرگون می شود. اين تنھا بخشی از واقعيت است. ازاينرو، در پشت رسمی شدن و رسمینشدن زبان ھا و يا لھجهھای متفاوت حتی يک زبان، قدرت سياسی ايستاده است که از نحبگان گروه اجتماعی خود، و نيزبدرجه ای پائين تر، از نخبگانجذب شده ديگر گروه ھای اجتماعی جذب شده در سيستم تغذيه می کند.وقتی ناسيوناليسم زبانی، بيک ھويت ملی متصل می شود، ودولت- ملت بوروکراتيک با يک جمعيتچند زبانه مواجه می گردد،شروع به نشان دادن گرايش تک زبانی می کند و عرصه تازه ای از درگيری ھا و تضاد ھای اجتماعیرا باز می کند. 8به گفتهاريک ھابس بام، در کانون مرکزی ناسيوناليسم زبانی، نه مساله ارتباط انسان ھا با ھمديگر، بلکهمساله قدرت، موقعيتاجتماعی، سياست و ايدوئولوژی نھفته است و بنابراين زبان می تواند نماد قدرت و موقعيت گروهحاکم باشد. 9الگوی ارزش سمبوليک برتر يک زبان يا شقی از يک زبان که پير بورديو پيشگام آنست، براين ايدهاستوار است که گروه زيرسلطه سمبوليک آن زبان، در اين وارونه سازی ايدوئولوژيک که به زبان مسلط ارزش برتر و به زبانھای زير سلطه، ارزشپائين تری داده می شود، ھمدستی کند. اين بدان معنی است که گروه ھای اجتماعی متکلم به زبانھای زير سلطه، به زباناستاندارد و رسمی، ارزش سمبوليک برتری قائل شده و به زبان خود ارزشی کمتری دھند که چيزی جزمعرفی وارونه زبانمسلط ازيکسو و زبان ھای زير سلطه از سوی ديگر نيست. اين ھمان فرآيندی است که ماکس وبر ازآن بعنوان ” رام سازیايدوئولوژيک” نام می برد. زيرا ھژمونی ھم متضمن سلطه است و ھم تلاش برای ادغام کل جامعهدر ايدوئولوژی خود، يعنیگروه مسلط فقط اعمال قدرت نمی کند، بلکه با ايجاد اتحاد با نخبگان گروه ھای زير سلطه و از طريقآنان، رضايت و يا پذيرشگروه ھای زير سلطه را بدست مى آورد. ايده ارزش گذاری سمبوليک در زبان و فرھنگ، می توانگفت که بسط تئوریھژمونی آنتونيو گرامشی در حوزه فرھنگ، و بدرجه معينی بسط نظر مارکس در مورد ايدئولوژیحاکم در يک جامعه است،ولی با ورود به حوزه ھائی که کمتر بطور مشخص در مارکس و گرامشی مورد تحليل قرارگرفته بود.از نظر بورديو، سرشتخودکامانه مشروعيت دادن به زبان و فرھنگ مسلط، کمک به بازتوليد مناسبات حاکمِ موجود است.ممکن است که در جوامعليبرال دموکراتيک، ارزش يابی از يک زبان که بر معرفی ارزش بالاتر زبان مسلط و کم بھا دادن بهزبان ھای زير سلطهاستوار است و تبعيض در مورد زبان بوجود می آورد، در افکار عمومی به آسانی پذيرفته شود ولیتبعيض اتنيکی عليه آنان رانپذيرند، تبعيضی که بطور ضمنی در درون آن نھفته است .بورديو می نويسد که ” ما با يد بتوانيم محل ھائی را که در آن قدرت کمتر قابل مشاھده استکشف کنيم. زيرا که قدرتسمبوليک، آن قدرت پنھانی است که فقط با ھمدستی آنھائی که نميدانند در معرض آنقرارگرفته اند، امکان پذ ير است و يا حتیخود آنان، آن قدرت سمبوليک عليه خود را اعمال می کنند“. 108 Monica Heller : language choice, Social Institutions and Symbolic Domination.Quoted in:Adrian Blackledge : Monolingual Ideologies in Multilingual States : Hegemony and Justice in Western LiberalDemocracies.University of Birmingham.9E.J.Hobsbawm: Nations and Nationalism Since 1780.Cambridge University Press.1990.10 Pierre Bourdieu: Language and Symbolic Power. Uk.Polity Press.1997.P.164__5اگرچه قدرت سمبوليک نقش رام کننده ايدوئولوژيکی را در مورد زبان ھای زير سلطه ايفاء می کند،ليکن از طريق عامليتقدرت مشھود يا ھمان دولت سياسی است که برای قدرت پنھان يا عامل ايدوئولوژی در مورد زبانو فرھنگ، فضای لازم رافراھم می سازد. از طريق عامليت قدرت سياسی است که برای زبانی رسانه و نظام آموزشیوفرھنگستان ساخته ميشود وبضرب قھر و سرنيزه، از رشد زبان ھای زير سلطه ممانعت بعمل می آيد. انديشه و فرھنگ ازطريقزبان نگارشی به نسل ھایديگر انتقال می يابد و متفکرين و روشنفکران خود را پرورش می دھد. چرا که توليدات فکریھمانند توليدات مادی، مصرفکنندگان حود را بايد داشته باشد و بدون امکان تغذيه آن از بدنه اجتماعی خود، امکان رشد و انکشافرا نخواھد داشت. اين درھنگامی ميسر است که يک زبانی، امکان آموزش رسمی، رسانه ھا و فرھنگستان و به تبع آن،قدرت سياسی حامی خود راداشته باشد. به ھمين دليل، ھژمونی يک زبان، بدون تکيه بر قدرت سياسی خود فرو ميريزد. زبانانگليسی تنھا با تکيه برارزش سمبوليک نبود که زبان گائلی را از ايرلند بيرون راند، بلکه قدرت سياسی و نظامی انگليس،پشتوانه آن بود. در 21 آذر1325 ، کتاب سوزان کتاب ھای درسی و روزنامه ھا در تبريز که به زبان ترکی آذربايجانی بود،توسط ارتش شاھنشاھی وعناصر تحت فرمان آن انجام گرفت و نه با تکيه بر ارزش سمبوليک زبان فارس ی. اگرچه فرھنگ وزبان را با قھر حکومتینميتوان برابر شمرد، ليکن رسمی شدن و يا ممنوعيت يک زبان، فرآيندی است که به موضوع زبانخصلت سياسی می دھد وقبل از ھر چيزی به مقوله قدرت مربوط است. بھمين دليل، مساله زبان رسمی و غيررسمی قبل ازاينکه يک موضوع ارتباطبين انسان ھا باشد، يک مساله سياسی است که در پشت آن نھاد قدرت دولت ايستاده است!ھدايت سلطان زاده5 اسفند 139123 فوريه 2013